ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ 2026: ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ವಿಶೇಷ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಅಪರೂಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯ!

ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಪಂಚಮಿ ತಿಥಿಯಂದು ಆಚರಿಸುವ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ನಾಗದೇವರ ಆರಾಧನೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಆಚರಿಸಿದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕರಾವಳಿಯ ನಾಗಬನಗಳು, ನಾಗಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಿಂದಲೇ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಸೇರಿ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ಕಿ, ಹಾಲು, ಎಳನೀರು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಅರಿಶಿನ, ಹೂವು, ಜೇನುತುಪ್ಪ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪರಶುರಾಮ ಮತ್ತು ನಾಗದೇವರ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ:

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪರಶುರಾಮನು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಪಡೆದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಫಲವತ್ತಾಗಿಸಲು ನಾಗರಾಜನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. ನಾಗಗಳು ಪಾತಾಳದಿಂದ ಸಿಹಿನೀರು ಹಾಗೂ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣನ್ನು ತಂದು ತುಳುನಾಡನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿದವು. ಈ ವೇಳೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಗಾಯಗಳಾದ ಕಾರಣ ತುಳುವರು ಅರಿಶಿನ ಹಚ್ಚಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿ, ನಾಗದೇವರನ್ನು ಕುಲದೇವರಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬೆಳೆಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ನಾಗಬನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ:

ಕರಾವಳಿಯ ನಾಗಬನಗಳು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಪವಿತ್ರ ವನಗಳಲ್ಲಿ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯದೆ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಪಂಚಮಿಯಂದು ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಭಕ್ತರು ನಾಗರಕಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಲು, ಎಳನೀರು, ಜೇನುತುಪ್ಪ, ಅರಿಶಿನ ಹಾಗೂ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅರಿಶಿನ ಎಲೆ ಸಿಹಿ ಕಡುಬು ವಿಶೇಷ:

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಈ ದಿನ ಕರಿದ ಅಥವಾ ಉಪ್ಪಿನ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಎಳ್ಳುಂಡೆ ಹಾಗೂ ಅರಿಶಿನ ಎಲೆ ಸಿಹಿ ಕಡುಬು ತಯಾರಿಸಿ ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನ ಎಲೆ ಕಡುಬು ಈ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೂಲ ನಾಗದೇವರ ದರ್ಶನದ ಸಂಪ್ರದಾಯ:

ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕರಾವಳಿ ಮೂಲದ ಕುಟುಂಬಗಳು ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯಂದು ತಮ್ಮ ಊರಿಗೆ ತೆರಳಿ ಮೂಲ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಕರಾವಳಿಯ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ನಾಗಾರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.