ದೀಪಾವಳಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ದೀಪಗಳ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ, ಕೃಷಿ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಹಬ್ಬವೂ ಹೌದು. ಅದರಲ್ಲೂ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯಂದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗದಗ, ಧಾರವಾಡ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ವಿಜಯಪುರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ಸಗಣಿ ಪಾಂಡವರ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಸೊಗಡು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ.
ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ಸಗಣಿಯಿಂದ ಐದು ಪಾಂಡವರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಉತ್ತರಾಣಿ ಕಡ್ಡಿ, ಹೊನ್ನಂಬ್ರಿ, ಬಸವನ ಹೂವು, ಜೋಳದ ದಂಟು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವುದು ಈ ಆಚರಣೆಯ ವಿಶೇಷತೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಟ್ಟೆವ್ವನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನೂ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ಯಾವಿಗೆ ಪಾಯಸ, ಅನ್ನ, ಮೊಸರು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಆಶಯವೂ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.
ವಾಯುವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೀತಿ
ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಿಂದಿರುವ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಗದಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ವಾಯುವಿಹಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಯಿತು. ನಿವೃತ್ತ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಐ.ಬಿ. ಬೆನಕಪ್ಪ, ಎಂ.ಎ. ರಡ್ಡೇರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಕೆ.ಡಿ. ಬಡಿಗೇರ, ಡಯಟ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದ ಜಿ.ಡಿ. ದಾಸರ, ನಿವೃತ್ತ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದ ವೀರಪ್ಪ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯಕರಾದ ಎಂ.ಎಚ್. ಸವದತ್ತಿ ಅವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಿಗೆ ತೆರಳಿ ಸಗಣಿ ಪಾಂಡವರ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಉತ್ತರಾಣಿ, ಹೊನ್ನಂಬ್ರಿ ಹಾಗೂ ಬಸವನ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.
ನಿವೃತ್ತ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಉಪನ್ಯಾಸಕರು ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕರು ಒಂದಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹಿರಿಯರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೇಲಿನ ಗೌರವದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಡನಾಟಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು.
ಉತ್ತರಾಣಿ ಸಸ್ಯದ ಔಷಧೀಯ ಮಹತ್ವ
ಉತ್ತರಾಣಿ (Achyranthes aspera)
ನಮ್ಮ ಹೊಲಗದ್ದೆ, ರಸ್ತೆ ಬದಿ ಹಾಗೂ ಬಂಜರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಸ್ಯ. ಜನಪದ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೇರು, ಎಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಇರುವುದನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಗುರುತಿಸಿವೆ. ಸಗಣಿ ಪಾಂಡವರ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಇದ್ದ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಗೋವಿನ ಸಗಣಿಯಲ್ಲಿದೆ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮಹತ್ವ
ಗೋವಿನ ಸಗಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತು ರಚನೆ ಸುಧಾರಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಗಣಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳೂ ಇರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಲಿಸುವ ಜೀವಂತ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆ
ಹೊನ್ನಂಬ್ರಿ ಮತ್ತು ಬಸವನ ಹೂವುಗಳ ಮೂಲಕ ಹೂವಿನ ರಚನೆ, ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಬಹುದು. ಉತ್ತರಾಣಿ ಸಸ್ಯದಿಂದ ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಜೋಳದ ದಂಟಿನಿಂದ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಗೋವಿನ ಸಗಣಿಯಿಂದ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಬಹುದು.
ಹೀಗೆ ಸಗಣಿ ಪಾಂಡವರ ಆಚರಣೆಯನ್ನೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಲಿಸುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಪ್ರದಾಯ ಉಳಿಸಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆಸೋಣ
ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಸಗಣಿ ಪಾಂಡವರ ಆಚರಣೆ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸಿದ ಹಿರಿಯರ ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತೀಕವೂ ಹೌದು.
ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿದೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನವಿದೆ, ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯವಿದೆ. ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸೋಣ.
-ಎಂ.ಎಚ್. ಸವದತ್ತಿ
ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಗದಗ
