ವಿಚ್ಛೇದನದ ಬಳಿಕ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮದುವೆಯಾದರೆ, ಮೊದಲ ಪತಿಯಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜೀವನಾಂಶ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆಯೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಲವರಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕುರಿತು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳಿವೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮಹಿಳೆ ಮರುಮದುವೆಯಾದರೆ, ಮೊದಲ ಪತಿಯಿಂದ ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಂಶ ಮಂಜೂರಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 25 ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ, 1955ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 25ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪತ್ನಿ ಅಥವಾ ಪತಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆ ಮರುಮದುವೆಯಾದರೆ, ಮಾಜಿ ಪತಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಈಗಾಗಲೇ ನೀಡಿರುವ ಜೀವನಾಂಶದ ಆದೇಶವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಮರುಮದುವೆಯಾದ ತಕ್ಷಣ ಆದೇಶ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ.
ಬಿಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 144ರ ನಿಯಮವೇನು?
ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆ (BNSS) ಸೆಕ್ಷನ್ 144ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಪತ್ನಿ ಜೀವನಾಂಶಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮಹಿಳೆಯೂ ಮರುಮದುವೆಯಾಗದವರೆಗೆ ಈ ನಿಬಂಧನೆಯಡಿ ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹಳಾಗಿರಬಹುದು. ಮರುಮದುವೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಈ ಹಕ್ಕು ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲೂ ಇದೇ ನಿಯಮವೇ?
ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ಜೀವನಾಂಶದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರ (ವಿಚ್ಛೇದನದ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1986 ಹಾಗೂ ಬಿಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ನಂತಹ ಕಾನೂನುಗಳ ಅನ್ವಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಮರುಮದುವೆಯಾಗದ ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯಾರದ್ದು?
ಪತ್ನಿ ಮರುಮದುವೆಯಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಪತಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕು ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳ ಆಹಾರ, ವಸತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಗತ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಭರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತಂದೆಯ ಮೇಲೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯ ಮರುಮದುವೆ ಮಕ್ಕಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಿಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 144ರಲ್ಲಿಯೂ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನಾಂಶಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಪತ್ನಿ ಮರುಮದುವೆಯಾದರೆ ಮೊದಲ ಪತಿಯಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಿಚಾರವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಪತ್ನಿಯ ಮರುಮದುವೆಯೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.
